Thứ Ba, 23 / 10 / 2018 - 8:17 am

Mất ngủ và các rối loạn liên quan

>> Mất ngủ và hậu quả
>> Nguyên nhân và triệu chứng mất ngủ
>> Mất ngủ và các rối loạn liên quan
>> Điều trị mất ngủ như thế nào?

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

 

1. Mất ngủ và rối loạn trầm cảm, lo âu

Rối loạn tâm trạng và những khó khăn về nhận thức, than phiền cảm giác khó chịu, mất hứng thú, trầm cảm nhẹ và lo âu thường gặp ở những bệnh nhân mất ngủ. Bệnh nhân bị mất ngủ mạn tính thường phàn nàn về sự không hiệu quả về tinh thần, khó nhớ, khó tập trung sự chú ý và khó khăn với nhiệm vụ tinh thần phức tạp. Nhiều nghiên cứu nhận thấy trầm cảm và lo âu là những nguyên nhân thường gặp trong mất ngủ.

a. Trầm cảm với mất ngủ

Mất ngủ có thể được gây ra bởi tình trạng tâm thần như trầm cảm. Cuộc sống căng thẳng về tâm lý có thể làm cho khó ngủ, mất ngủ là chính nó có thể mang lại những thay đổi trong tâm trạng, sự thay đổi trong kích thích yếu tố sinh lý và có thể dẫn đến cả hai vấn đề tâm thần và mất ngủ vào cùng một thời điểm. Vấn đề giấc ngủ có thể là một triệu chứng của trầm cảm và các nguy cơ của chứng mất ngủ trầm trọng gặp nhiều hơn ở những bệnh nhân có rối loạn trầm cảm nặng. Nghiên cứu cho thấy mất ngủ cũng có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm bệnh trầm cảm.

b. Mất ngủ và lo âu

Hầu hết người lớn đã có một số khó ngủ bởi vì họ cảm thấy lo lắng hay hồi hộp, nhưng đối với một số người, nó là một cản trở giấc ngủ thường xuyên. Triệu chứng lo âu có thể dẫn đến mất ngủ bao gồm stress tâm lý, bị cuốn vào những suy nghĩ về các sự kiện trong quá khứ, quá lo lắng về những sự kiện trong tương lai, cảm thấy bị choáng ngợp bởi các trách nhiệm. Một cảm giác chung khi bị bức xúc hoặc kích thích quá độ. Không khó để hiểu tại sao các triệu chứng lo âu nói chung có thể làm cho khó ngủ. Lo âu có thể được liên kết với sự khởi đầu mất ngủ (khó đi vào giấc ngủ) hoặc mất duy trì giấc ngủ (thức dậy vào ban đêm và không thể ngủ lại). Trong cả hai trường hợp, không hoạt động yên tĩnh và đêm thường mang về những suy nghĩ căng thẳng hay thậm chí lo mình như một người đang thức.

2. Rối loạn giấc ngủ và đau đầu

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Đau đầu là một trong những rối loạn thường gặp của hệ thần kinh. Khoảng một nửa người lớn bị ít nhất một lần đau đầu trong năm. Đau đầu thường ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và chi phí điều trị. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến đau đầu, trong đó có các vấn đề về rối loạn giấc ngủ.

Giấc ngủ là quá trình sinh lý quan trọng, giúp cơ thể nghỉ ngơi và hồi phục sau một ngày làm việc. Rối loạn giấc ngủ ảnh hưởng đến sinh hoạt và sức khỏe. Mất ngủ có thể làm giảm hiệu suất công việc, giảm tập trung, ảnh hưởng đến lái xe, công việc.

Giữa đau đầu và rối loạn giấc ngủ cũng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Người bị đau đầu có nguy cơ bị rối loạn giấc ngủ cao hơn người không bị đau đầu (thường tăng trình trạng mất ngủ khoảng 2-8 lần). Những người bị đau đầu mạn tính thì khoảng một nửa sẽ bị mất ngủ.

Một số trình trạng đau đầu đặc biệt thường xảy ra khi ngủ. Đau đầu xảy ra khi ngủ và làm bệnh nhân thức dậy cũng là một trình trạng cần lưu ý vì trong một số trường hợp đặc biệt, đau đầu như vậy có thể gợi ý nguyên nhân nguy hiểm như u não. Khi ngủ dậy mà bị đau đầu thì cần đánh giá xem bệnh nhân có bị rối loạn giấc ngủ vì khi ngủ không đủ giấc, người bệnh sẽ có cảm giác đau đầu ban ngày. Một nguyên nhân mất ngủ thường gặp là hội chứng ngưng thở khi ngủ. Người bị hội chứng này cũng thường bị đau đầu mạn tính hàng ngày và khi điều trị trình trạng ngưng thở khi ngủ thì đau đầu cũng giảm theo.

Người bị đau đầu và kèm theo lo âu, mất ngủ sẽ làm chất lượng cuộc sống suy giảm. Lo âu và mất ngủ cũng làm tần số đau đầu tăng hơn và điều trị đau đầu khó hơn.

Một số các yếu tố liên quan đến giấc ngủ cũng làm tăng trình trạng đau đầu như mất ngủ, ngủ quá nhiều, chuyển đổi thời gian ngủ quá nhanh. Giấc ngủ tối ưu cho người lớn là 7-8 giờ. Nếu ngủ quá ít (dưới 6 giờ) hay ngủ quá nhiều (trên 8,5 giờ) thì làm trình trạng đau đầu tăng hơn.

Để cải thiện trình trạng đau đầu liên quan đến giấc ngủ thì cần:

– Ngủ đủ giấc: 7-8 giờ mỗi ngày.

– Ngủ đúng giờ.

– Giấc ngủ ngon.

– Điều trị các trình trạng rối loạn giấc ngủ như hội chứng ngưng thở khi ngủ hay trình trạng ngáy quá nhiều.

3. Mất ngủ và suy giảm trí nhớ

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Con người cần giấc ngủ. Đó là một điều không ai có thể phủ nhận. Khoa học đã đồng ý rằng giấc ngủ cho phép cơ thể điều chỉnh các rối loạn, tế bào tăng sản xuất nhiều loại protein thiết yếu giúp tế bào tăng trưởng và loại bỏ stress. Do đó, mất ngủ sẽ khởi phát nhiều rối loạn bất thường gây nên mệt mỏi, béo phì, tăng huyết áp… và đặc biệt là suy giảm trí nhớ.

Mất ngủ ảnh hưởng đến hành vi con người. Theo nghiên cứu của Coren S năm 1998 đăng trên tạp chí Psychiatric Times, mất ngủ một đêm chỉ gây khó chịu nhẹ và giảm nhẹ độ chính xác các hoạt động, đêm thứ hai sẽ gây mệt mỏi, đêm thứ ba sẽ kém tập trụng và tính toán sai lầm, đêm thứ tư sẽ gây ảo giác hoang tưởng và sợ hãi.

Nguyên nhân mất ngủ và giảm trí nhớ

a. Mất ngủ do rối loạn nhịp sinh lý

Giấc ngủ chúng ta rất phức tạp, nhưng có thể nói có hai cơ chế chính để tạo sự ổn định. Đó là hằng định nội môi và nhịp sinh học giấc ngủ. Khi một hoặc cả hai cơ chế này rối loạn, chúng ta sẽ bị mất ngủ. Ví dụ, chúng ta thường mất ngủ do stress, đau nhức, suy yếu các cơ quan… hoặc do thay đổi giờ đi ngủ (do thức khuya, do đi du lịch lệch múi giờ). Khi đó, ngoài việc mất ngủ ra, chức năng trí nhớ và nhận thức cũng bị ảnh hưởng theo và gây ra chứng giảm trí nhớ khi mất ngủ kéo dài. Đối với nhóm nguyên nhân này, điều trị bệnh lý rối loạn của cơ thể, điều chỉnh giờ giấc ngủ và điều trị mất ngủ sẽ giúp cải thiện giấc ngủ và trí nhớ.

b. Mất ngủ do rối loạn tâm thần

Mất ngủ và giảm trí nhớ có thể là biểu hiện của bệnh lý rối loạn hành vi tâm thần, đặc biệt là chứng trầm cảm. Trong trường hợp này, người bệnh thường rất lo âu, lo sợ, cảm thấy mất động lực sống, cảm giác có tội, chán ăn, không tập trung suy nghĩ và không làm việc gì được cả. Ngoài ra, nếu người bệnh kể về việc học nghe thấy, nhìn thấy hoặc kể một câu chuyện không có thật thì có khả năng họ bị chứng hoang tưởng. Đối với nhóm nguyên nhân này, tham vấn bác sĩ tâm thần để được chẩn đoán và điều trị tận gốc.

c. Mất ngủ do bệnh lý thoái hóa thần kinh

Rối loạn giấc ngủ cũng là biểu hiện của nhóm bệnh lý thoái hóa thần kinh như bệnh mất trí nhớ Alzheimer, thoái hóa thể Lewy… Người bệnh có thể có rối loạn giấc ngủ trước khi bệnh rất lâu (như trường hợp rối loạn giấc ngủ trong bệnh Parkinson) dưới dạng ngủ nói mớ, lăn lộn trên giường ngủ hoặc xảy ra khi bệnh mất trí nhớ đã diễn tiến được vài năm (như bệnh Parkinson). Để cải thiện trí nhớ và giấc ngủ cho nhóm bệnh này, cần phải được các chuyên gia chẩn đoán sớm, điều trị sớm bằng nhiều phương pháp đặc trị.

d. Giảm trí nhớ liên quan đến thuốc điều trị mất ngủ

Để giải quyết việc mất ngủ, xu hướng chung sẽ được điều trị bằng thuốc gây ngủ, đây cũng là nhóm thuốc ức chế một phần chức năng nhận thức và ảnh hưởng đến trí nhớ. Do đó, bài toán khó là làm sao ngủ được và không ảnh hưởng đến trí nhớ. Hiện nay, điều trị mất ngủ yêu cầu việc sử dụng thuốc gây ngủ ngắn ngày, phối hợp thêm việc tập luyện thể dục thể thao và các liệu pháp kích thích giấc ngủ.

Làm gì để khắc phục?

Để cải thiện trí nhớ trên người bị rối loạn giấc ngủ, cẩn phải tiến hành những bước sau:

– Chẩn đoán đúng nguyên nhân gây mất ngủ và nguyên nhân gây giảm trí nhớ để được điều trị đặc hiệu.

– Sử dụng thuốc theo đúng chỉ định bác sĩ.

– Tập luyện thể dục thường xuyên để có giấc ngủ khỏe mạnh và chống stress.

– Không được để mất ngủ kéo dài hơn một đêm mà không được tư vấn điều trị.

4. Rối loạn giấc ngủ và chóng mặt

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Chóng mặt là triệu chứng rất thường gặp và ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày của người bệnh. Người bệnh đến khám vì triệu chứng chóng mặt có thể do nhiều nguyên nhân, nhưng thường thì than phiền chóng mặt có thể là than phiền của hệ thống tiền đình, than phiền do hiện tượng hoa mắt vì huyết áp thấp hoặc là than phiền do mất thăng bằng khi đứng hay đi do hệ thần kinh cảm giác.

Các nguyên nhân tiền đình thường làm cho bệnh nhân chóng mặt nhiều, bệnh nhân có cảm giác xoay tròn của bản thân hay của môi trường xung quanh, buồn nôn, có khi nôn rất nhiều, đổ mồ hôi, mệt mỏi, lo lắng. Trong một số trường hợp rối loạn tiền đình, bệnh nhân có thể có các triệu chứng kèm theo như ù tai, điếc tai, tê mặt, tê tay chân, nói khó, mất thăng bằng, liệt mặt, liệt nửa người…

Bệnh nhân với các than phiền hoa mắt có thể có triệu chứng nhìn mờ, đôi khi có cảm giác ngất hay ngất thật sự. Biểu hiện này thường gặp khi huyết áp thấp, khi thay đổi huyết áp do thay đổi tư thế cơ thể, do hạ đường huyết, do dùng một số thuốc.

Bệnh nhân với biểu hiện rối loạn thăng bằng sẽ có cảm giác đứng không vững hoặc khi đi dễ ngã. Biểu hiện này thường do rối loạn hệ thần kinh cảm giác sâu. Khi bệnh nhân đứng thẳng với hai chân sát vào nhau và mở mắt thì có thể đứng được bình thường, tuy nhiên, khi nhắm mắt thì sẽ đứng không vững và có thể ngã.

Người bị chóng mặt, đặc biệt là chóng mặt kéo dài thường kèm thêm các triệu chứng lo âu, đôi khi trầm cảm và người bị lo âu, trầm cảm thường bị mất ngủ. Một số thuốc chóng mặt liên quan đến tư thế có thể ảnh hưởng đến tâm lý người bệnh khi ngủ vì khi xoay đầu sang một bên có thể chóng mặt nhiều, do đó, người bệnh thường không ngủ ngon giấc.

Giấc ngủ cũng có tác động trên các triệu chứng chóng mặt. Khi chúng ta mất ngủ thì ngày hôm sau, chúng ta có thể có triệu chứng không tập trung, cảm giác mất thăng bằng, hoa mắt, chóng mặt.

Người bị mất ngủ mạn tính có thể có triệu chứng lo âu và một số trường hợp bệnh nhân than phiền triệu chứng chóng mặt kéo dài. Trong các trường hợp này, khi điều trị hết chứng mất ngủ thì trình trạng chóng mặt cũng hết theo.

Một số người than phiền chóng mặt sau khi ngủ dậy, thậm chí chỉ sau khi ngủ trưa. Các triệu chứng chóng mặt này thường chỉ kéo dài vài phút thì hết. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng chóng mặt lặp đi, lặp lại nhiều lần thì cần tìm nguyên nhân khác, đặc biệt tìm thêm các triệu chứng như mất thăng bằng, ngất.

Một số các thuốc gây ngủ cũng có thể làm giảm huyết áp khi đứng, do đó, sau khi ngủ dậy, bệnh nhân đứng dậy và cảm giác hoa mắt, chóng mặt. Một số trường hợp tiểu đường, khi thức dậy, đường trong máu có thể thấp và bệnh nhân có triệu chứng hoa mắt, chóng mặt. Một số trường hợp thiếu máu, khi bệnh nhân ngủ thì hô hấp giảm, huyết áp và nhịp tim giảm, làm lượng oxy trong máu giảm, do đó, khi thức dậy và buổi sáng, cũng có thể có triệu chứng chóng mặt. Cũng tương tự như vậy, một số trường hợp bị hội chứng ngưng thở khi ngủ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, một số bệnh tim mạch cũng có thể có lượng oxy trong máu thấp khi thức dậy, do đó, bệnh nhân cũng có triệu chứng chóng mặt khi thức.

5. Một số thực phẩm và thói quen gây mất ngủ

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Một số thực phẩm và thói quen ăn uống có thể góp phần vào mất ngủ. Nếu không thể ngủ, xem xét các thực phẩm và yếu tố lối sống sau đây, nếu một hoặc nhiều hơn có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.

a. Rượu

Rượu là một thực phẩm ức chế não – an thần. Nó có thể làm cho bệnh nhân rơi vào giấc ngủ ban đầu, nhưng có thể làm gián đoạn giấc ngủ của bạn sau đó trong đêm.

Nhiều người có quan niệm uống rượu như là một hình thức tự trị chứng mất ngủ và làm ngủ ngon hơn. Tuy nhiên, sử dụng rượu để kích thích ngủ có thể là một nguyên nhân gây ra chứng mất ngủ.

Sử dụng lâu dài rượu có liên quan với cảm giác giấc ngủ sâu (giai đoạn 3 và 4 giấc ngủ) làm phân mảnh giấc ngủ sớm (nông). Rối loạn thuốc ngủ và thường xuyên giữa các giai đoạn giấc ngủ xảy ra với thức giấc vì đau đầu, cần phải đi tiểu, mất nước và mồ hôi quá nhiều. Bình thường, não tiết ra một lượng glutamine thích hợp để duy trì tỉnh táo. Rượu ức chế glutamine, một trong những chất kích thích tự nhiên của cơ thể. Khi dừng uống rượu, cơ thể cố gắng bù đắp cho thời gian đã mất bằng cách sản xuất nhiều glutamine hơn nó cần. Việc tăng mức độ glutamine kích thích não bộ trong khi người nghiện rượu đang cố gắng để ngủ. Ngừng sử dụng rượu mạn tính cũng có thể dẫn đến mất ngủ trầm trọng với những giấc mơ “khủng khiếp, sống động”. Thói quen uống rượu và nghiện rượu không chỉ gây mất ngủ mạn tính mà còn gây nhiều rối loạn khác về tâm thần và sức khỏe tim mạch. Nên bỏ ý nghĩ rượu giúp cho ngủ ngon giấc và dễ vào giấc ngủ.

b. Caffein

Caffein là một chất kích thích. Hầu hết mọi người hiểu được sức mạnh cảnh báo của caffein và sử dụng nó vào buổi sáng để giúp họ bắt đầu một ngày và cảm thấy hiệu quả. Caffein trong điều độ là tốt cho hầu hết mọi người nhưng caffein quá mức có thể gây ra chứng mất ngủ. Một khuyến cáo Hiệp Hội Mất Ngủ Thế Giới “2015” cho thấy những người uống 4 hoặc nhiều ly hoặc lon nước có caffein một ngày có nhiều khả năng mất ngủ hơn so với những người uống một ly hoặc dưới một lon hàng ngày, caffein có thể ở lại trong cơ thể 8 giờ, vì vậy, các tác động được lâu dài. Nếu bạn bị mất ngủ, không nên uống các loại nước có caffein quá gần giờ đi ngủ.

c. Hút thuốc lá

Nicotin cũng là một chất kích thích và có thể gây ra chứng mất ngủ. Hút thuốc lá hoặc các sản phẩm thuốc lá gần giờ đi ngủ có thể làm cho chúng ta khó khăn để đi vào giấc ngủ và mất ngủ suốt đêm. Hút thuốc gây tổn hại đến sức khỏe. Nếu bạn hút thuốc, bạn nên dừng lại.

d. Ăn quá gần giờ đi ngủ

Ăn quá gần giờ đi ngủ có thể làm gián đoạn giấc ngủ của bạn. Tốt nhất là ăn nhẹ trước khi đi ngủ. Khi bạn ăn quá nhiều vào buổi tối, nó có thể gây khó chịu và khó khăn cho cơ thể của bạn để giải quyết và thư giãn. Các loại thực phẩm nhiều gia vị cũng có thể gây ra chứng ợ nóng và gây trở ngại cho giấc ngủ của bạn. Ăn thực phẩm đặc nên trước 4 giờ, ăn thực phẩm lỏng có thể trước 2 giờ.

Những điểm chính cần lưu ý để có giấc ngủ tốt.

– Lịch trình đi ngủ nhất quán cho phép 8 giờ thời gian trên giường.

– Không xem ti vi, đọc sách, nghe nhạc trên giường.

– Dừng ngủ đúng lúc.

– Bữa ăn cuối cùng của bạn cho ít nhất 4 giờ trước khi đi ngủ, thức ăn lỏng giới hạn trong vòng 2 giờ trước khi đi ngủ.

– Ngưng thói quen uống rượu, hút thuốc và caffein trước khi ngủ.

– Sử dụng một số thực phẩm chức năng có thể hỗ trợ quá trình sinh học của não, giúp cho ngủ ngon, phục hồi chức năng não, sức khỏe thể chất và tinh thần.

Còn tiếp >>
Theo “Bác Sĩ Gia Đình T9-2015”.

Ý kiến bạn đọc ( 0 )

Mới nhất

|

Quan tâm nhất

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

XEM THÊM
Hôm nay: 7
Trong tháng: 3314
Tất cả: 2099160