Thứ Hai, 22 / 10 / 2018 - 1:43 am

Phân loại TPCN dựa trên chức năng phòng chống bệnh tật (Phần 1)

>> Phân loại TPCN dựa trên chức năng phòng chống bệnh tật (Phần 2)

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Ngoài những chất dinh dưỡng cơ bản để nuôi sống cơ thể ra, trong thực phẩm chức năng còn có chứa những hoạt chất sinh học có những chức năng riêng trong việc phòng chống bệnh tật.  Dựa vào tính cấu tạo hóa học, người ta chia các chất dinh dưỡng chức năng theo các nhóm sau đây:

1. Các chất xơ chức năng trong dinh dưỡng

Thực phẩm có nhiều chất xơ có tác dụng làm cho khối phân trở nên lớn, xết, kích thích nhu động ruột, làm giảm thời gian lưu phân trong ruột già, chống táo bón. Ngoài ra, chất xơ còn hập thụ độc tố trong đường ruột, không cho vào cơ thể và thải chúng ra ngoài theo phân.

Thực phẩm có nhiều chất xơ còn làm chậm hấp thu đường, có tác dụng tốt cho người bị tiểu đường, người béo phì.Chất xơ còn ngăn cản sự tái hấp thụ Cholesterol rất tốt cho người mắc bệnh tim mạch.

Một số chất xơ tan có khả năng lên men sinh axit hữu cơ bởi vi sinh vật ở ruột già, tạo môi trường axit, ức chế vi khuẩn lên men thối có hại, đồng thời các axit hữu cơ này cũng được hấp thụ, cung cấp năng lượng không phải đường cho cơ thể. Chất xơ có nhiều trong rau, củ, hoa quả, phầm cám của hạt gạo.

2. Các loại đường đa phân tử chức năng (Oligosaccharid)

Có nhiều loại đường đa phân tử (3 –  9 phân tử đường đơn), ví dụ như đường đa Fructose – Oligosaccharid có nhiều trong rau quả, Lactose – Oligosaccharid có trong sữa. Những Oligosaccharid khác có nhiều trong hạt đậu nành. Loại này không có khả năng tiêu hóa hấp thu ở đoạn trên của ruột, làm chậm hấp thu đường nên nó làm giảm bớt gánh nặng sản xuất Insulin ở tuyến tụy, vì thế mà nó có tác dụng tốt cho người mắc bệnh tiểu đường. Loại đường này cũng có nhiều trong hoa quả.

3. Axit Amin, Peptid và Protein chức năng

Axit Amin, Peptid và Protein là thành phần quan trọng để duy trì sức khoẻ và sự sống. Gần đây người ta còn biết được thêm những chức năng khác của chất này như là một thực phẩm chức năng.

– Chức năng của Axit Amin: đặc biệt là những Axit Amin cần thiết để điều trị, phục hồi sức khoẻ cho người bệnh tật, chấn thương, nó còn giúp để điều hòa hoạt động của hệ thần kinh trung ương.

– Chức năng của Peptid và Protein: có vai trò quan trọng trong việc tăng cường hoạt động của hệ thống miễn dịch như Protein kháng thể trong sữa đầu, Protein kháng thể chống bệnh đường ruột trong lòng đỏ trứng, được sản xuất bằng cách chủng vaccin vi khuẩn gây bệnh đường ruột cho gà mái đẻ trứng. Ngoài ra còn có những tác dụng khác của Protein trong việc điều hòa hấp thu vitamin, chất khoáng, hormon và nước.

Một số loại Protein như: Gelatin, Casein của sữa bò, cá mòi, cá ngừ, gạo, đậu tương, ức chế chuyển dạng từ Angiotensin I thành  Angiotensin II sẽ làm giảm huyết áp, được ứng dụng trong việc phòng chống chứng bệnh cao huyết áp.

Lượng Peptid chức năng có trong thành phần tự nhiên không cao. Vì vậy, người ta tạo Peptid bằng phương pháp hoá sinh, công nghệ Gen, công nghệ Enzym nhằm thu một lượng lớn tăng cường vào thực phẩm chế biến.

4. Vitamin và Khoáng Chất

Ngoài những tác dụng thông thường của Vitaminvà khoáng chất thì gần đây người ta còn thấy thêm một số tác dụng khác trong việc phòng chống bệnh tật. Carotin,  Vitamin A, E, C, Glutathion, Tocopherol, sắt, kẽm, Selenium có khả năng chống oxy hóa nên có khả năng phòng được những bệnh mãn tính, đặc biệt là bệnh tim mạch, ung thư và lão hóa.

Vitamin B6, B12 và axit Folic cũng làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, có tác dụng tốt cho sự phát triển bào thai và cho sức khỏe bà mẹ mang thai. Kẽm và VitaminA còn làm tăng cường hoạt động của hệ thống miễn dịch của cơ thể, do đó phòng ngừa được bệnh nhiễm trùng, đặc biệt là bệnh tiêu chảy và nhiễm trùng hô hấp ở trẻ nhỏ.

5. Vi khuẩn sinh axit Latic, axit Butyric

Đây là nhóm vi khuẩn có ích tiêu biểu cho những vi sinh vật đường ruột, có tác dụng làm giảm hội chứng dung nạp Lactose, điều trị tiêu chảy. Ngoài ra, nó còn làm giảm Cholesterol máu, phòng chống bệnh ung thư ruột kết, tác dụng nhất là axit Butyric. Những vi khuẩn này được cung cấp qua đường miệng, như là một Probiotic, có tác dụng tăng cường hệ thống miễn dịch, hạn chế táo bón, điều trị nhiễm trùng tiết niệu sinh dục.

6. Axit béo chưa no

Trong công tác phòng chống bệnh tật, người ta nhắc nhiều đến vai trò phòng bệnh của Axit béo chưa no có một nối đôi (MUFA) và nhiều nối đôi (PUFA), Omega-6, Omega-3. Nhiều nghiên cứu dịch tế học đã chỉ ra rằng một số axit béo thuộc những loại này có khả năng phòng ngừa một số bệnh mãn tính như: phòng ngừa hình thành huyết khối, xơ vữa động mạch, phòng bệnh tăng huyết áp, giảm mỡ máu, loạn nhịp tim.Ngoài ra, nó còn có khả năng chống viêm khớp, bệnh vảy nến, bệnh ung thư.

Lecithin là một phosphor – lipid có tác dụng cùng với omega-3 làm giảm cholesterol máu, qua đó giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Lecithin có nhiều trong lòng đỏ trứng gà, đậu nành, rau quả.

7. Các loại sắc tố thực vật

Trong thế giới thực vật có rất nhiều loại sắc tố khác nhau. Dựa trên cấu trúc hóa học và màu sắc của nó, người ta chia sắc tố thực vật ra làm 3 nhóm chính: nhóm sắc tố có màu xanh ( Clrlorophyll ) là phổ biến nhất. Sau đó là nhóm có màu vàng –  màu đỏ ( Carotenoid ) và nhóm có sắc tố màu tím ( Cnthocyanin ).

Các sắc tố thực vật, nhất là nhóm có sắc tố màu vàng – đỏ ( Carotenoid ) có vai trò chống Oxy – hoá rất mạnh, vì vậy nó có tác dụng phá hủy các gốc tự do, ngăn chặn sự hình thành các gốc tự do trong cơ thể. Từ đó, nó sẽ bảo vệ tốt tế bào, tránh tổn thương do các yếu tố vật lý, hoá học gây ra. Nhờ có đặc tính này mà các sắc tố thực vật có vai trò phòng ngừa bệnh ung thư.

Ngoài những tác dụng sinh học tốt của nó ra, các sắc tố còn được sử dụng làm màu thực phẩm tự nhiên an toàn cho cơ thể. (còn tiếp)

Nguồn:Thực phẩm chức năng – sức khỏe bền vững, NXB Khoa Học & Kỹ Thuật.

<< Xem bài trước     Xem bài tiếp theo >>

Ý kiến bạn đọc ( 0 )

Mới nhất

|

Quan tâm nhất

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

XEM THÊM
Hôm nay: 0
Trong tháng: 3294
Tất cả: 2098626