Thứ Bảy, 16 / 12 / 2017 - 3:49 pm

Tảo Spirulina phần 1: Lịch sử, quá trình nghiên cứu

>> Tảo Spirulina phần 1: Lịch sử, quá trình nghiên cứu
>> Tảo Spirulina phần 2: Thành phần hóa học và đặc điểm sinh học
>> Tảo Spirulina phần 3: Những công dụng và giá trị lên sức khỏe
>> Tảo Spirulina phần 4: Đặc điểm khác biệt của tảo Spirulina so với các nguồn thức ăn truyền thống khác

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Tảo Spirulina và Chlorella là những sinh vật đơn bào có rất sớm trên hành tinh chúng ta cách đây hơn ba tỷ năm. Tảo xanh là những sinh vật tự dưỡng có khả năng quang hợp, chúng hấp thu vật chất vô cơ trong môi trường và nhờ vào năng lượng của ánh sáng mặt trời để tổng hợp ra các chất dinh dưỡng và rất nhiều các hoạt chất sinh học có lợi cho cơ thể con người và vật nuôi.

Trải qua nhiều thời kỳ biến đổi của trái đất, tảo xanh Spirulina và Chlorella vẫn tồn tại và phát triển cho tới ngày nay, chúng tổng hợp đủ các yếu tố dinh dưỡng thiết yếu. Vì vậy, người ta coi các loại tảo xanh này là thực phẩm chức năng toàn diện với đầy đủ các chất dinh dưỡng của cả thực vật và động vật.

1. Phân loại và tên khoa học

– Lãnh giới (domain): Bacteria
– Ngành (phylum): Cyanobacteria
– Lớp (class): Chroobacteria
– Bộ (ordo): Osillatoriales
– Họ (familia): Phormidiaceae
– Chi (genus): Arthrospira
– Loài (species): A. maxima; A. platensis

2. Lịch sử, quá trình nghiên cứu

Đã từ lâu, tảo Spirulina đã được con người sử dụng làm thức ăn. Một số tài liệu sử học ghi nhận ở thế kỷ 16, thổ dân Aztec sống quanh vùng hồ Texcoco vẫn thường thu vớt một số loại thức ăn từ hồ này, họ gọi món ăn đó là “Tecuilat”. Tecuilat được bán tại các chợ của Mexico, được ăn cùng với Ngô và các ngũ cốc khác hoặc cùng với nước chấm gọi là “Chimolli”.

Về sau, “Tecuilat” được xác định là làm từ tảo lam Spirulina maxima, một loại thức ăn rẻ tiền và nhiều chất dinh dưỡng. Dân địa phương quanh thị trấn Fort Lamy, nay là nước Cộng Hòa Chad thuộc Châu Phi, vẫn ăn một thứ thức ăn gọi là “Dihe”. Họ làm “Dihe” từ những váng màu xanh nổi lên trên mặt hồ Chad. Họ thu vớt và phơi khô chúng trên cát, dưới ánh sáng mặt trời rồi đập nhỏ đem bán.

Dangeard – một nhà nghiên cứu người Pháp đã xác định thành phần chính của “Dihe” là loại tảo xoắn Arthrospira (hay Spirulina Platensis). Năm 1970 việc nghiên cứu và sản xuất tảo được tiến hành trên diện tích 12 ha với sản lượng trên 1 tấn tảo khô mỗi ngày.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa.

Vào năm 1990, tổ chức nhân đạo Antenna ở Thụy Sĩ đã đưa ra một ý tưởng mới, đó là dùng tảo Spirulina để chống đói nghèo ở những nước kém và đang phát triển. Sau nhiều năm vận động, Antenna đã thuyết phục được người dân ở nhiều nước trồng loại tảo này để xuất khẩu và làm thuốc bằng cách chứng minh cho họ thấy những tác dụng về mặt y học cũng như giá trị về kinh tế của tảo Spirulina.

Một số công ty của Pháp đã bắt đầu trồng tảo tại Châu Phi, điển hình như ở Koudougou, các chuyên gia đã giúp người dân ở đây cải tạo các ao hồ để trồng tảo quanh năm dùng làm thuốc và xuất khẩu.

Ở Việt Nam, tảo Spirulina được nghiên cứu từ năm 1977 bởi một đề tài cấp nhà nước, sau đó được ứng dụng nuôi thử nghiệm ở vùng suối khoáng Vĩnh Hảo (Bình Thuận) và vài nơi khác. Sau đó, một số đề tài nghiên cứu nuôi và sử dụng giống tảo này được tiến hành ở Bình Định.

Ở TP.HCM, ngay từ năm 1989 đến giữa các năm 1990, theo chức năng nghiên cứu và phát triển, tảo được thành phố giao cho Trung Tâm Dinh Dưỡng Trẻ Em nghiên cứu môi trường nuôi cấy tối ưu, hoàn thiện các quy trình giữ giống, tăng năng suất, thu hoạch, chế biến và đã hỗ trợ cho một số cơ sở tại thành phố nuôi trồng thành công tảo Spirulina, đưa diện tích nuôi trồng tại thành phố lên khoảng 1.000m2.

Lê Văn Lăng (Đại Học Y Dược TP.HCM) đã nghiên cứu và xây dựng thành công quy trình nuôi trồng sản xuất tảo Spirulina sạch trên đất nông nghiệp nghèo dinh dưỡng. Với công nghệ nuôi trồng tảo xoắn này, các sản phẩm sạch của tảo Spirulina được sản xuất ổn định, có hiệu quả kinh tế và đạt được tiêu chuẩn về chất lượng tảo sạch. Hiện nay, mô hình nuôi trồng này đã được đưa vào ứng dụng với quy mô sản xuất 2 – 3 tấn/năm. Giá thành của loại tảo xoắn này vào khoảng 10 – 16 USD/kg.

Hiện Spirulina dùng cho người thuộc 3 nhóm: thực phẩm dinh dưỡng (nước uống, siro, yaourt, bột dinh dưỡng, có thể dùng tảo nguyên chất pha nước uống hoặc nấu canh, làm bánh…); thuốc chữa bệnh (dạng cốm, viên nén, viên nang); mỹ phẩm (lotion, mark)…

Các sản phẩm làm từ Spirulina đã được sản xuất và tung ra thị trường như bột dinh dưỡng Enalac, Linafort, Gelule Spilin A, Supermilk, Mebilina F, Spirulina F, cháo tảo, hủ tiếu ăn liền… với giá cả phù hợp với người có thu nhập thấp.

Ngoài dạng thực phẩm quen thuộc, tảo còn được trình bày dưới dạng dược phẩm như Linavina (Mekophar), viên bọc đường hoặc viên nang chứa 400mg tảo Spirulina Platensis dùng bổ sung dinh dưỡng cho những người cần cung cấp protein khi đang điều trị bệnh gan, xơ gan, tiểu đường hoặc loét dạ dày.

Các nhà khoa học đã khám phá ra rằng, tảo Spirulina còn là thực đơn chữa béo phì rất hiệu quả. Công ty dược phẩm Equilibre Attitude của Pháp đã tăng gấp đôi doanh thu bán ra nhờ chế biến loại tảo này thành tân dược chống béo phì. Sau sự kiện này, hàng loạt tập đoàn dược phẩm thế giới đã nhảy vào phát triển tảo thành thuốc. Hiện nay, loại tảo này được trồng ở nhiều nước như Mỹ, Nhật, Thái Lan, Trung Quốc, Ấn Độ, Pháp, Nigeria, Nam Phi, Kenya… Các nhà khoa học công bố rằng tảo Spirulina còn có thể được sử dụng để chế tạo thành thuốc chống căn bệnh thế kỉ AIDS và tăng cường sức đề kháng cho bệnh nhân HIV.

Hai trường đại học Harvard và Boston của Mỹ đang nhân giống tảo Spirulina thành một loại tảo mới có khả năng chống được virus cảm cúm hoặc tăng cường sức lực cho DNA. Các thí nghiêm mới đây còn chứng minh được rằng, khi sử dụng các hợp chất trong tảo Spirulina cho những con chuột bị ung thư thì chúng đã giảm được những cơn đau đớn và các khối u cũng phát triển chậm lại.

Trong khi đó, các nhà khoa học Đức phát hiện ra rằng tảo Spirulina còn có thể làm các cơ quan nội tạng như tim, tuyến giáp, tuyến tụy, tủy xương và màng tế bào trở nên khỏe mạnh hơn. Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO/OMS) công nhận tảo Spirulina là thực phẩm bảo vệ sức khỏe tốt nhất của loài người trong thế kỉ 21. Cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) công nhận nó là một trong những nguồn Protein tốt nhất.

3. Phân bố trên thế giới

Spirulina được xem là chi vi khuẩn lam cổ từng xuất hiện cách đây hơn 3 tỷ năm. Trước đây, người ta cũng gọi nó là tảo lam nhưng chính xác nó là vi khuẩn lam cổ có lịch sử lâu đời hơn tảo nhân thật hoặc thực vật bậc cao tới hơn 1 tỷ năm.

Về tự nhiên, đó là loại gen của sinh vật cổ xưa hiếm hoi còn xót lại từ khoảng 3 triệu năm trước. Giống tảo này được coi là của trời phú cho hai bộ tộc – Aztec, Mexico (châu Mỹ) và Kanembu, Tchad (châu Phi). Năm 1960, một số nhà khoa học Pháp khi sang châu Phi tìm dầu hỏa, đã bất ngờ phát hiện ra bộ tộc Kanembo, rất nghèo nhưng ở đây già trẻ, lớn bé ai cũng khỏe mạnh cường tráng.

Người ta tìm hiểu, thì thấy người dân ở đây thường vớt một thứ tảo trong một cái hồ đem về trộn với bột làm bánh ăn, đó là món bánh Techuilat (sau này được truyền bá sang châu Âu).

Các nhà hóa dầu đã thuật lại câu chuyện đó cho các nhà Y Dược. Sau khi đem về nghiên cứu, các nhà Y Dược đã khẳng định ngay giá trị của nó. Công trình được công bố đầu tiên là của một người Bỉ, thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới khoa học.

Đến năm 1963, giáo sư Clement, người Pháp, đã nghiên cứu thành công việc nuôi tảo Spirulina quy mô công nghiệp. Đến năm 1973, Tổ Chức Lương Nông Quốc Tế (FAO) và Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) đã chính thức công nhận Spirulina là nguồn dinh dưỡng  và dược liệu quý, đặc biệt trong chống suy dinh dưỡng và chống lão hóa.

(Còn tiếp).

Nguồn:Thực phẩm chức năng – sức khỏe bền vững, NXB Khoa Học & Kỹ Thuật.

Xem bài tiếp theo >>

Ý kiến bạn đọc ( 0 )

Mới nhất

|

Quan tâm nhất

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

XEM THÊM
Hôm nay: 73
Trong tháng: 2667
Tất cả: 1542206